ประวัติธรรมชาติและลักษณะการแพร่กระจายของโรค

เยื่อบุผิวรอบ ๆ Rosenmuller fossa มักจะเป็นตำแหน่งเริ่มต้นของการเกิดมะเร็งหลังโพรงจมูก เป็นตำแหน่งที่ใช้พิจารณาทำการตัดชิ้นเนื้อ (biopsy) เมื่อตรวจไม่พบมีลักษณะความผิดปกติที่ชัดเจนจากการส่องดู
โดยตรงหรือจากภาพถ่ายชนิดต่าง ๆ แต่สงสัยว่าน่าจะเป็นมะเร็งหลังโพรงจมูก เนื่องจากตำแหน่งนี้จะให้ผลบวกในการตรวจสูง¹¹
เนื่องจากตัว nasopharynx นั้น ลักษณะทางกายวิภาคอยู่ในส่วนลึก ทำให้การตรวจพบทำได้ลำบาก ดังนั้นจะเห็นได้ว่าส่วนใหญ่ของผู้ป่วยมะเร็งหลังโพรงจมูก จะมาพบแพทย์เมื่อตัวโรคได้มีการลุกลามไปมากแล้ว
และมักจะมีการแพร่กระจายลุกลามเข้าสู่ต่อมน้ำเหลืองแล้ว (รูปที่ 3) และบางรายก็มีการแพร่กระจายไปทางเส้นเลือดดำมักไปสู่กระดูก ปอดและตับ













รูปที่ 3 Important group of lymph nodes involved by nasopharyngeal carcinoma


- 5 -

ผู้ป่วยมะเร็งหลังโพรงจมูก ที่ยังไม่พบมีการแพร่กระจายหรือลุกลามออกนอกตัว nasopharynx พบน้อยมาก คือประมาณ 9% - 12%^4,12
ลักษณะสำคัญที่พบทางคลีนิค 3 ประการ คือ
1. ก้อนที่คอ (neck mass)
2. แน่นคัดจมูกและมีเลือดปนน้ำมูก (nasal obstruction with bloody drainage
3. หูอื้อ แบบ conductive hearing loss หรือมี serous otitis
แม้ว่าบ่อยครั้งทีเดียว ที่จะไม่พบอาการทั้ง 3 อย่างนี้ร่วมกันเสมอไป แต่ก็ต้องคิดถึงความผิดปกติที่
nasopharynx ไว้ด้วยทุกครั้ง
นอกจากนี้อาจพบอาการอื่น ๆ ร่วมด้วยได้ คือ
อาการทางตา¹³ (Ophthalmic symptoms) อาจมีอาการของการมองภาพไม่ชัดเจน มีภาพซ้อน (diplopia)
หนังตาตก การกรอกลูกตาไปมาผิดปกติ หรือการมีกล้ามเนื้อตาเป็นอัมพาต เป็นต้น
อาการทางระบบประสาท¹³ (Neurologic symptoms) เส้นประสาทสมองเส้นต่าง ๆ อาจถูกกระทบกระเทือนจากการลุกลามโดยตรงของมะเร็งที่บริเวณฐานสมอง หรือช่องต่าง ๆ ของสมอง หรือจากการกดเบียดของต่อมน้ำเหลือง retropharyngeal ต่อเส้นประสาทสมอง เส้นประสาทสมองที่ถูกกระทบกระเทือนบ่อยมากที่สุดคือเส้นประสาทสมองเส้นที่ 5 และ 6 รองลงมาเป็นเส้นประสาทสมองเส้นที่ 3, 4, 10, และ 11 ตามลำดับ สำหรับผู้ป่วยมะเร็งหลังโพรงจมูกที่มารับการรักษาที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์⁴ มีอายุเฉลี่ย 45.6 ปี พบในผู้ป่วยชาย : ผู้ป่วยหญิง = 1.9 : 1 โดยอาการและอาการแสดงที่ผู้ป่วยมาพบแพทย์ มีดังนี้คือ
ก้อนที่คอโต 68.5%
อาการทางหู (หูอื้อ มีเสียงดัง หรือปวดหู) 20 %
อาการทางจมูก (แน่นคัดจมูก มีเลือดออก) 19 %
อาการผิดปกติของเส้นประสาทสมอง 26.6 %
อาการอื่น ๆ (ปวดหัว, งงเวียน) 5 %
พบความผิดปกติของเส้นประสาทสมอง เส้นที่ 6 บ่อยที่สุด รองลงมาเป็นเส้นประสาทสมองเส้นที่ 5
และ 3 ตามลำดับ