บทนำ
มะเร็งหลังโพรงจมูก
เป็นมะเร็งที่พบบ่อยในเอเซีย พบมากในประเทศจีนตอนใต้ ฮ่องกง
ใต้หวัน และประเทศไทย (โดยเฉพาะคนไทยเชื้อสายจีน1) ในขณะที่ยุโรปและสหรัฐอเมริกา พบได้น้อยกว่า 1% ของมะเร็ง
ทั้งหมด2
ผู้ป่วยมะเร็งที่มารับการรักษาที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ และได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งหลังโพรงจมูกมีประมาณ 80-100 รายต่อปี3 คิดเป็น 3.64% - 4.44% ของผู้ป่วยมะเร็งทั้งหมด และพบบ่อยเป็นอันดับที่ 6-9
(ตารางที่ 1) ดังนั้นจึงถือเป็นปัญหาของสาธารณสุขที่สำคัญอย่างหนึ่งของประเทศไทย
ตารางที่ 1 แสดงอุบัติการของมะเร็งหลังโพรงจมูกของโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
|
ปี พ.ศ. |
2533 |
2534 |
2535 |
2536 |
2537 |
2538 |
|
เพศชาย |
65 |
74 |
66 |
67 |
56 |
57 |
|
หญิง |
39 |
28 |
30 |
25 |
30 |
40 |
|
รวม |
104 |
102 |
96 |
92 |
86 |
97 |
|
คิดเป็น % |
4.31 |
4.44 |
4.1 |
3.83 |
3.64 |
4.0 |
|
อันดับที่ |
7 |
6 |
8 |
9 |
9 |
8 |
มะเร็งหลังโพรงจมูกถือเป็นจุดบอดหรือจุดอับตำแหน่งหนึ่งในการตรวจวินิจฉัยโดยทั่วไป เนื่องจากตำแหน่งที่ตั้งนั้นตรวจได้ยากสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่ว ๆ ไป เพราะมันวางตัวอยู่ด้านหลังของโพรงจมูก โดยมีขอบเขตทางด้านหน้าเป็นส่วนของ posterior choanae ผนังด้านบน
(roof) เป็นส่วนของฐานสมอง (base of the
skull) และโค้งลงมาทางด้านหลังต่อเชื่อมกับส่วนของ posterior pharyngeal wall จนถึงระดับของกระดูกต้นคอข้อที่ 2
(second cervical vertebra) ซึ่งตรงกับระดับของ uvula ขอบเขตทางด้านล่าง
(floor) เป็นส่วนบนของผนัง
ของ soft palate สำหรับผนังทางด้านข้างทั้ง 2 เป็นส่วนของ eustrachian tube และ rosenmuller fossa
ดังแสดงในรูปที่ 1 และ 2
- 2 -
รูปที่ 1 Various anatomic structures adjacent to the
nasopharynx. Note position of fossa of
Rosenmuller, torus, and eustachian tube.
รูปที่ 2 CT scan showing (a) the
nasopharynx; a = antrum, pp = pterygoid plates, e = eustachian tube,
f = fossa of Rosenmuller, n = nasal fossa, r = retropharyngeal space with Rouvieres
node, C = carotid
sheath, m = masseter muscle, p = parotid. (b) Tumour in fossa of Rosenmuller involving parapharyngeal space
(arrowed).