Staging and Prognosis

การแบ่งระยะของโรค นิยมใช้ UICC staging classification²² (ตารางที่ 2)

TX Primary tumor cannot be assessed

TO No evidence of primary tumor

Tis Carcinoma in situ: intraductal carcinoma, lobular carcinoma in situ, or

T1 Tumor 2 cm or less in greatest dimension

T1a 0.5 cm or less in greatest dimension

T1b More than 0.5 cm but not more than 1 cm in greatest dimension

T1c More than 1 cm but not more than 2 cm in greatest dimension

T2 Tumor more than 2 cm but not more than 5 cm in greatest dimension

T3 Tumor more than 5 cm in greatest dimension

T4 Tumor of any size with direct extension to chest wall or skin

T4a Extension to chest wall

T4b Edema (including peau d’orange) or ulceration of the skin of the

breast or satellite skin nodules confined to the same breast

T4c Both (T4a and T4b)

T4d Inflammatory carcinoma (is a clinicopathologic entity characterized

by diffuse brawny induration of the skin of the breast with an

erysipeloid edge, usually without an underlying palpable mass)

Note: Paget’s disease associated with a tumor is classified according to the size of the tumor.

Chest wall includes the ribs, intercostal muscles, and serratus anterior muscle but not the pectoral muscle

NX Regional lymph nodes cannot be assessed (e.g., previously removed)

N0 No regional lymph node metastasis

N1 Metastasis to movable ipsilateral axillary lymph node (s)

N2 Metastasis to ipsilateral axillary lymph node (s) fixed to one another or to

other structures

N3 Metastasis to ipsilateral internal mammary lymph node (s)

pNX Regional lymph nodes cannot be assessed (e.g., previously removed, or not

removed for pathologic study)

pN0 No regional lymph node metastasis

pN1 Metastasis to movable ipsilateral axillary lymph node (s)

pN1a Only micrometastasis (none larger than 0.2 cm)

pN1b Metastasis to lymph node (s), any larger than 0.2 cm

pN1bi Metastasis in one to three lymph nodes, any more than 0.2

cm and all less than 2 cm in greatest dimension

pN1bii Metastasis to four or more lymph nodes, any more than 0.2

cm and all less than 2 cm in greatest dimension

pN1biii Extension of tumor beyond the capsule of a lymph node

metastasis less than 2 cm in greatest dimension

pN1biv Metastasis to a lymph node 2 cm or more in greatest dimension

pN2 Metastasis to ipsilateral axillary lymph nodes that are fixed to one

another or to other structures

pN3 Metastasis to ipsilateral internal mammary lymph node (s)

Distant Metastasis (M)

MX Presence of distant metastasis cannot be assessed

M0 No distant metastasis

M1 Distant metastasis (includes metastasis to ipsilateral supraclavicular

lymph node (s))

STAGE GROUPING

Stage 0 Tis N0 M0

Stage I T1 N0 M0

Stage IIA T0 N1 M0

T1 N1* M0

* Note: The prognosis of patients with N1a is similar to that of

รูปที่ 2 แสดง staging of breast cancer (Lang-muir VK, Poulter CA, Qari R, et al: Breast cancer. In Rubin P, ed: Clinical Oncology: ed 7. Philadelphia, WB Saunders, 1993)

ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมจะมีการดำเนินโรคทางคลีนิกแตกต่างกันอย่างมาก ผู้ป่วยบางรายแม้จะมีก้อนมะเร็งขนาดเล็กในเต้านม แต่อาจจะเสียชีวิตจากการแพร่กระจายของโรคได้ในระยะเวลาไม่กี่เดือนเท่านั้น ในขณะที่ผู้ป่วยบางรายมีการลุกลามเฉพาะที่อย่างมาก แต่สามารถมีชีวิตอยู่ได้เป็น 10 ปี โดยที่ไม่เกิดการแพร่กระจายของโรค จึงได้มีการศึกษาหาองค์ประกอบที่ใช้บ่งบอกพฤติกรรมของโรค เพื่อจะได้วางแผนการรักษาได้อย่างรัดกุมและมีประสิทธิภาพ

ขนาดของก้อนมะเร็ง (tumor size) สามารถใช้บอกถึงการพยากรณ์โรคของมะเร็งเต้านมได้^8,23 ขนาดของก้อนมะเร็งที่ใหญ่ขึ้นจะมีผลทำให้การกำเริบของโรคเร็วขึ้นและเสียชีวิตในช่วงเวลาอันสั้น นอกจากนี้ยังพบอุบัติการโรคกำเริบเฉพาะที่สูงขึ้นด้วย มะเร็งเต้านมที่มีขนาด 1 เซ็นติเมตรจะมีโอกาสโรคกำเริบประมาณ 10% ในขณะที่มะเร็งขนาด 1-2 เซนติเมตร จะมีโอกาสโรคกำเริบ 20-25% ในระยะเวลา 5 ปี

ภาวะการกระจายของมะเร็งเข้าสู่ต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้ (axillary node metastasis) เป็นตัวบ่งบอกการพยากรณ์ของโรคที่สำคัญที่สุด มีผลต่อทั้งโรคกำเริบเฉพาะที่และอัตราการมีชีวิตรอด^10,16,24,25 โรคกำเริบเฉพาะที่สำหรับผู้ป่วยมะเร็งเต้านมระยะ Early (stage I และ II) ในกรณีที่ไม่มีการกระจายของโรคสู่ต่อมน้ำเหลือง พบได้ประมาณ 6-8% ส่วนผู้ป่วยที่มีการกระจายของโรคสู่ต่อมน้ำเหลืองจะมีโรคกำเริบเฉพาะที่ได้ 20-30% (ตารางที่ 3) อัตราการมีชีวิตรอดก็มีส่วนสัมพันธ์กับการกระจายของโรคสู่ต่อมน้ำเหลืองเช่นกัน ผู้ป่วยที่ไม่มีการกระจายของโรคสู่ต่อมน้ำเหลืองจะมีอัตราการรอดชีวิตที่ดีกว่า เมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่มีการลุกลามของมะเร็งสู่ต่อมน้ำเหลืองแล้ว (ตารางที่ 4)

T₁ T₂ N₀ 5-10%

N₀ 3-10%

N_1-3 10-20%

N ³ 4 20-40%

T₃ 25-35%

N₀ 85.4% 82.8%

N_1-3 60.1% 73.0%

N ³ 4 30.5% 45.7%

N ³ 13 16.4% 28.4%

ลักษณะทางพยาธิวิทยาก็มีส่วนสำคัญที่จะบ่งบอกถึงพฤติกรรมของโรค เซลล์ที่เป็น poorly differentiation, มี proliferative และ mitotic rate สูง, high nuclear grade จะมีการพยากรณ์โรคที่ไม่ดี ^8,29

Hormone receptors ก็เช่นกัน ผู้ป่วยที่มีระดับของ estrogen และ progesterone receptor ต่ำหรือศูนย์ จะมีการพยากรณ์โรคไม่ดี มีอัตรารอดชีวิตน้อยกว่าผู้ป่วยที่มี hormone receptors เป็นบวก^30,31

Flow cytometry และ thymidine labelling index^32-36 ซึ่งเป็นตัวบ่งบอกการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง สามารถใช้เป็นการพยากรณ์โรคได้ แต่เทคนิคการตรวจค่อนข้างยุ่งยาก และยังไม่ได้ใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบันนี้

ปัจจุบันนี้จำนวนต่อมน้ำเหลืองบริเวณรักแร้ที่มีการกระจายของเซลล์มะเร็งถือเป็นตัวบ่งบอกการพยากรณ์โรคที่สำคัญที่สุดต่ออัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วย¹⁰ สำหรับผู้ป่วยที่ไม่มีการกระจายของโรคสู่ต่อมน้ำเหลือง จะมีอัตราการรอดชีวิต 10 ปี ประมาณ 75% และลดลงเหลือประมาณ 25% เมื่อมีโรคลุกลามเข้าสู่ต่อมน้ำเหลืองแล้ว^10,29,27