|
ชนิดของรังสีที่ใช้ในการรักษา
ชนิดของรังสีที่ใช้ในการรักษา
ได้แก่ รังสีเอกซ์, รังสีแกมมา และพวกอนุภาคต่างๆ
ส่วนใหญ่แล้วมักนิยมใช้รังสีแกมม่าจากเครื่อง
โคบอลต์-60,
รังสีเอกซ์พลังงานสูงจากเครื่องเร่งอนุภาคและนิยมใช้อนุภาคอิเล็กตรอนรักษาบริเวณพื้นผิวตื้นๆ
การเลือกชนิดและพลังงาน
ของรังสีรักษาผู้ป่วย
ต้องพิจารณาลักษณะรูปร่างตลอดจนตำแหน่งที่ตั้งของก้อนมะเร็ง
ชนิดของรังสีที่ใช้
รังสีเอกซ์
ก.
รังสีเอกซ์ชนิดสัมผัส (Contact x-rays) 40-60 กิโลโวลท์ (kV)
ระยะต้นกำเนิดรังสีห่างจากผิวผู้ป่วย 5-15 ซม. ใช้รักษาแผลเป็น
หลังการผ่าตัด
ภาพแสดงเครื่องกำเนิดรังสีเอกซ์ชนิดสัมผัสที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
ข.
รังสีเอกซ์ชนิดผิว (Superficial x-rays) 60-140 กิโลโวลท์
ระยะต้นกำเนิดรังสีห่างจากผิวผู้ป่วย 15-20 ซม. สามารถรักษา
เนื้อร่ายในความลึกจากผิวไม่เกิน 5 มม.
ภาพแสดงเครื่องกำเนิดรังสีเอกซ์ชนิดผิวที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
ค.
รังสีเอกซ์ชนิดลึก (Orthovoltage หรือ Deep x-rays) 150-500 กิโลโวลท์
ระยะต้นกำเนิดรังสีห่างจากผิวผู้ป่วย 30-50 ซม.
สามารถรักษาเนื้อร้ายได้ในความลึกจากผิวไม่เกิน 2
ซม. ซึ่งในปัจจุบันใช้น้อยมากเพราะมะเร็งส่วนใหญ่แล้วจะอยู่ลึกกว่านี้
ง.
รังสีเอกซ์ชนิดพลังงานสูง (Megavoltage x-rays) พลังงานมากกว่า 1
ล้านโวลท์ เรียกว่า megavoltage beem ซึ่งหลอด
เอกซเรย์ธรรมดา
ไม่สามารถผลิตเอกซเรย์ในช่วงล้านโวลท์ได้ ต้องใช้เครื่องเร่งอนุภาค เช่น เครื่อง Linear accelerator เร่ง
อิเล็กตรอนโดยใช้ไมโครเวฟ ขนาดความถี่ประมาณ 3,000
เมกกะไซเกิล/วินาที เป็นตัวที่ทำให้เกิดสนามไฟฟ้าและเร่งอิเล็กตรอนให้มี
พลังงานตามต้องการเมื่อให้ไปชนเป้าก็จะได้รังสีเอกซ์ตามต้องการ
นิยมใช้รังสีเอกซ์รักษาในช่วง 4-25 ล้านโวลท์ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดและ
ตำแหน่งของก้อนมะเร็ง
รังสีพลังงานสูงเหมาะกับก้อนมะเร็งที่อยู่ลึกและผู้ป่วยมีรูปร่างใหญ่โต
รังสีแกมมา
รังสีพลังงานสูงอาจใช้รังสีแกมมาจากสารกัมมันตรังสีได้
เช่น เครื่องโคบอลต์-60
ให้รังสีแกมมาพลังงานเฉลี่ย 1.25
ล้านอิเล็กตรอนโวลท์ (MeV) โดยทั่วไปโคบอลต์-60
สามารถใช้รักษามะเร็งบริเวณศีรษะและลำคอได้ดี การใช้และบำรุงรักษาเครื่อง
ง่ายไม่ยุ่งยาก
อนุภาค
ที่นิยมใช้คือ
อิเล็กตรอน
ซึ่งได้จากเครื่องเร่งอนุภาคโดยจะมีระบบแม่เหล็กแยกอิเล็กตรอนออกมาเมื่อต้องการใช้
|
