มะเร็งตับ

มะเร็งตับคืออะไร

ตับ เป็นอวัยวะภายในที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในร่างกาย อยู่ในตำแหน่งใต้ชายโครงขวาถัดลงไปจาก

ปอดด้านขวา รูปร่างคล้ายพีระมิด แบ่งออกเป็นกลีบขวาและซ้าย ได้รับเลือดจาก 2 ระบบ คือ เส้นเลือด

แดงเฮพาติค (hepatic artery) นำเลือดที่มีออกซิเจนมากมาเลี้ยง และเส้นเลือดดำพอร์ทอล (portal

vein) นำเลือดที่มีสารอาหารจากลำไส้มาเลี้ยง

หน้าที่ของตับ

- ย่อยและเก็บสารอาหารที่ดูดซึมมาจากลำไส้

- สร้างสารที่ช่วยในการแข็งตัวของเลือด

- ขับน้ำดีสู่ลำไส้เพื่อช่วยในการดูดซึมสารอาหาร

- กำจัดของเสียออกจากร่างกาย

ตับ ประกอบไปด้วยเซลล์ตับหลายชนิด ซึ่งอาจเกิดการเปลี่ยนแปลงกลายไปเป็นเนื้องอกได้

ทั้งเนื้องอกชนิดที่เป็นมะเร็งและไม่ใช่มะเร็ง ซึ่งสาเหตุของการเกิดเนื้องอก การรักษาและพยากรณ์

โรคจะแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับชนิดของเนื้องอกนั้นๆ

เนื้องอกตับที่ไม่ใช่มะเร็ง

เป็นเนื้องอกที่ไม่ร้ายแรง แต่บางครั้งอาจมีขนาดใหญ่จนเป็นปัญหาได้ แต่จะไม่ลุกลามเข้าสู่

เนื้อเยื่อข้างเคียงหรือกระจายไปส่วนอื่นของร่างกาย สามารถรักษาให้หายขาดได้ด้วยการผ่าตัด

ตัวอย่างของเนื้องอกตับที่ไม่ใช่มะเร็ง

- Hemangioma เป็นเนื้องอกตับที่ไม่ใช่มะเร็งที่พบบ่อยที่สุด ต้นกำเนิดมาจากในเส้นเลือด

มักไม่ทำให้มีอาการผิดปกติไม่จำเป็นต้องรักษา แต่ในบางรายอาจมีเลือดออกจากก้อนได้ รักษาโดย

การผ่าตัดก้อนเนื้องอกออก

- Hepatic adenoma ต้นกำเนิดมาจากเซลล์เฮพาโตไซท์ (hepatocyte) ผู้ป่วยส่วนใหญ่

ไม่มีอาการและไม่จำเป็นต้องรักษา แต่หากมีอาการผิดปกติ เช่น ปวดท้อง คลำก้อนได้ หรือมีเลือด

ออกจากก้อน อาจต้องรักษาด้วยการผ่าตัดก้อนเนื้องอกออก ผู้หญิงที่ใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดหรือผู้ที่ใช้ยา

สเตียรอยด์อาจมีความเสี่ยงต่อการเป็นเนื้องอกชนิดนี้มากขึ้น แต่พบได้ไม่บ่อย การหยุดยาอาจทำให้

ก้อนมีขนาดเล็กลงได้

- Focal nodular hyperplasia ต้นกำเนิดมาจากเซลล์ได้หลายชนิด มักไม่ใช่เนื้องอกที่

ร้ายแรง แต่สามารถแยกได้ยากจากมะเร็งตับ ดังนั้นผู้ป่วยที่มีอาการก็มักจะได้รับการรักษาด้วยการ

ผ่าตัดก้อนเนื้องอกออก

มะเร็งตับแบ่งตามลักษณะทางพยาธิวิทยา (กล้องจุลทรรศน์) ดังนี้

- Hepatocellular carcinoma (HCC) เป็นมะเร็งตับที่พบบ่อยที่สุดในผู้ใหญ่ พบประมาณ

3 ใน 4 ของมะเร็งตับทั้งหมด ต้นกำเนิดมาจากเซลล์ hepatocyte ซึ่งเป็นเซลล์ส่วนใหญ่ของตับ 

แบ่งออกเป็น 2 ลักษณะ ได้แก่

1. มีก้อนใหญ่ก้อนเดียว

2. มีหลายก้อนกระจายไปในเนื้อตับ มะเร็งตับส่วนใหญ่จะพบเป็นลักษณะนี้ และมักพบ

ในผู้ป่วยที่เป็นตับแข็งมาก่อน แพทย์สามารถแยกชนิดของเซลล์มะเร็ง HCC ได้จาก

การตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ ซึ่งส่วนใหญ่มักไม่ค่อยมีผลต่อวิธีการรักษา แต่มีเซลล์

มะเร็งชนิดหนึ่งเรียกว่า fibrolamellar ซึ่งพบได้น้อยมาก หากพบว่าเป็นเซลล์มะเร็ง

ชนิดนี้จะมีพยากรณ์โรคดีกว่าเซลล์มะเร็งชนิดอื่น

- Cholangiocarcinoma หรือมะเร็งทางเดินน้ำดี พบประมาณ 1-2 รายจากผู้ป่วยมะเร็งตับ

10 ราย ต้นกำเนิดมาจากท่อน้ำดี ซึ่งทำหน้าที่ส่งน้ำดีไปยังถุงน้ำดี

- Angiosarcoma และ Hemangiosarcoma พบได้น้อย ต้นกำเนิดมาจากเส้นเลือดในตับ

มะเร็งชนิดนี้จะเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ตอนที่ตรวจพบมะเร็งมักจะกระจายไปมากจนไม่สามารถ

ผ่าตัดออกได้ จุดมุ่งหมายของการรักษาเพียงเพื่อชะลอการเติบโตของมะเร็ง ผู้ป่วยมักมีชีวิตอยู่ได้

ไม่เกิน 1 ปี หลังจากตรวจพบมะเร็งชนิดนี้

- Hepatoblastoma พบได้น้อยมาก มักพบในเด็กอายุน้อยกว่า 4 ปี ซึ่งประมาณ 70% ของ

ผู้ป่วยสามารถรักษาได้ผลดี ด้วยการผ่าตัดและยาเคมีบำบัด อัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งชนิด

นี้มีมากกว่า 90% หากได้รับการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มแรกของโรค

มะเร็งตับทุติยภูมิ

เป็นมะเร็งที่กำเนิดมาจากส่วนอื่นของร่างกายแล้วกระจายมาที่ตับ เช่น มะเร็งเต้านม มะเร็ง

ลำไส้ มะเร็งปอด ฯลฯ ซึ่งลักษณะของเซลล์มะเร็งที่พบในตับรวมถึงวิธีการรักษาก็จะเหมือนกับเซลล์

มะเร็งต้นกำเนิด