มะเร็งตับ

การรักษา

การผ่าตัด

การผ่าตัด หมายถึง การตัดอวัยวะออกทั้งหมดหรือตัดออกบางส่วน สำหรับผู้ป่วยมะเร็งตับ

การผ่าตัดช่วยเพิ่มโอกาสในการหายขาดจากโรคหรือโอกาสรอดชีวิตที่ยาวนานขึ้น และเป็นวิธีที่

มั่นใจได้มากที่สุดว่าสามารถกำจัดมะเร็งออกได้หมดและป้องกันการกระจายของมะเร็งไปที่ส่วน

อื่นของร่างกาย เนื้อตับที่เหลืออยู่ก็ยังสามารถทำงานต่อไปได้แม้จะถูกตัดออกไปบางส่วนก็ตาม

ผู้ป่วยที่เหมาะสมต่อการรักษาด้วยวิธีการผ่าตัด

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่แพทย์เลือกการรักษาด้วยการผ่าตัดจะมีก้อนมะเร็งอยู่เฉพาะในตับ ซึ่ง

ผู้ป่วยต้องมีเนื้อตับปกติเหลือมากพอที่จะทำงานได้หลังจากที่ตับส่วนที่เป็นโรคถูกตัดออกไปแล้ว

สามารถผ่าตัดเนื้อตับออกไปได้ประมาณ 75% โดยที่เนื้อตับที่เหลืออยู่ต้องยังมีสภาพดี วิธีการ

ผ่าตัดขึ้นอยู่กับตำแหน่งของก้อนมะเร็ง หากก้อนมะเร็งอยู่ใกล้กับเส้นเลือดสำคัญของตับ การ

ผ่าตัดจะใช้วิธี radiofrequency ablation (RFA) ผู้ป่วยที่เป็นตับแข็งร่วมด้วยมักไม่สามารถ

ทนต่อการผ่าตัดได้เท่ากับผู้ป่วยที่ไม่ได้เป็นตับแข็ง

การพิจารณาว่าการผ่าตัดนั้นจะได้ผลหรือไม่ แพทย์จะพิจารณาจากผลเอกซเรย์

คอมพิวเตอร์ โดยดูจำนวน ขนาด และตำแหน่งของก้อนมะเร็งและดูว่ามะเร็งมีการกระจายออก

ไปนอกตับหรือไม่

ขั้นตอนการผ่าตัด

การผ่าตัดตับ โดยทั่วไปจะใช้เวลาประมาณ 3 ชั่วโมง แต่หากก้อนมะเร็งอยู่ในตำแหน่งที่

เข้าถึงได้ยาก อาจต้องใช้เวลาผ่าตัดนานขึ้นเป็น 4-6 ชั่วโมงในผู้ป่วยบางราย

หลังจากที่ให้ยาสลบแก่ผู้ป่วยแล้ว ศัลยแพทย์จะลงมีดที่หน้าท้องบริเวณใต้ชายโครงขวาและ

จะผ่าตัดเอาก้อนมะเร็งรวมทั้งเนื้อเยื่อที่อยู่รอบๆ ก้อนมะเร็งออกอย่างระมัดระวังโดยการใช้

ultrasonic scalpel dissector ซึ่งจะช่วยลดการเสียเลือดระหว่างผ่าตัด

ระหว่างการผ่าตัด หัวอัลตร้าซาวน์ปลอดเชื้อจะถูกนำมาใช้เพื่อดูตำแหน่งของก้อนมะเร็งว่า

จะตัดออกได้อย่างไร รวมทั้งช่วยในการตรวจหาก้อนมะเร็งที่อาจไม่สามารถตรวจพบได้จากเอกซเรย์

คอมพิวเตอร์ก่อนการผ่าตัด ซึ่งถ้าตรวจพบก็จะผ่าตัดออกหรือทำลายด้วยการใช้ radiofrequency

thermal ablation (RFA)

ภายหลังการผ่าตัด ผู้ป่วยจะต้องใส่สายระบายชั่วคราวตรงหน้าท้องใต้ต่อแผลผ่าตัด เพื่อติด

ตามว่ามีอาการเลือดออกหรือท่อน้ำดีรั่วจากการผ่าตัดตับหรือไม่ ภาวะท่อน้ำดีรั่วพบได้น้อยกว่า 10%

ของผู้ป่วยที่รับการผ่าตัดตับ แต่หากเกิดขึ้นต้องแก้ไขด้วยการอุดท่อน้ำดีที่รั่วนั้นโดยเร็ว โดยที่อาจ

ยังไม่ต้องตรวจทาง intervention เพิ่มเติม ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะได้รับการเอาสายระบายออกก่อนได้

ออกจากโรงพยาบาล

การระงับปวดหลังการผ่าตัดอาจใช้วิธีฉีดยาเข้าทางไขสันหลัง โดยสายที่ใช้ให้ยาจะใส่ไว้โดย

วิสัญญีแพทย์ตั้งแต่ก่อนการผ่าตัด หรืออาจใช้เป็น patient-control-analgesic (PCA) pump

โดยผู้ป่วยสามารถกดเครื่องปั๊มยาได้เองเวลาที่ปวด เครื่องก็จะปล่อยยาเข้าสู่เส้นเลือดดำ โดยปกติ

หลังผ่าตัดประมาณ 3 วัน ผู้ป่วยก็มักจะสามารถเปลี่ยนมาเป็นยาแก้ปวดแบบกินได้

ผู้ป่วยต้องพักรักษาตัวในโรงพยาบาลต่อ 4-5 วันหลังการผ่าตัด จะเริ่มจิบน้ำได้ในวันที่ 1 หลัง

การผ่าตัด และจะเริ่มกินอาหารปกติได้ภายใน 2-3 วันต่อมา หลังจากออกจากโรงพยาบาล จะนัด

ผู้ป่วยมาติดตามอาการที่ 1-2 สัปดาห์เพื่อตรวจดูความเรียบร้อยของแผลผ่าตัดที่หน้าท้อง รวมทั้ง

เพื่อวางแผนการรักษาเพิ่มเติม และนัดติดตามการรักษาต่อในระยะยาว

การผ่าตัดตับด้วยการส่องกล้องผ่านทางหน้าท้อง

โดยศัลยแพทย์จะผ่าตัดก้อนมะเร็งออกด้วยการส่องกล้องผ่านทางช่องที่เจาะบริเวณหน้าท้อง

ประมาณ 3-4 ช่อง คล้ายกับวิธีที่ใช้ในการผ่าตัดถุงน้ำดีด้วยการส่องกล้อง

วิธีการนี้ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับความเจ็บปวดจากการผ่าตัดน้อยกว่าและสามารถออกจาก

โรงพยาบาลได้เร็วขึ้นตั้งแต่วันที่ 2 หลังการผ่าตัด โดยมีเพียงแผลขนาดเล็ก 3-4 แผลที่หน้าท้องและ

สามารถกลับไปทำงานได้เร็วขึ้นด้วย ศัลยแพทย์จะพิจารณาว่าผู้ป่วยสามารถผ่าตัดด้วยวิธีนี้ได้หรือไม่

โดยดูจากขนาดและตำแหน่งของก้อนมะเร็ง

การเตรียมตัวในวันผ่าตัด

ศัลยแพทย์จะพบกับคุณที่ห้องผ่าตัดก่อนที่คุณจะเข้ารับการผ่าตัด ซึ่งคุณจะต้องมีญาติมาด้วย

ในวันผ่าตัด โดยจะให้ญาติรอที่ห้องรับรอง ศัลยแพทย์จะไปพบญาติของคุณและแจ้งเกี่ยวกับอาการ

ของคุณหลังจากที่ผ่าตัดเรียบร้อย ระยะเวลาในการผ่าตัดขึ้นอยู่กับชนิดของการผ่าตัด โดยประมาณ

4-5 ชั่วโมง แต่ระยะเวลาการผ่าตัดอาจนานกว่านี้ได้หากก้อนมะเร็งอยู่ในตำแหน่งที่ผ่าออกยากหรือ

จากการมีผังผืดในช่องท้องซึ่งมักเกิดจากการที่เคยผ่าตัดมาก่อน

หลังจากพักสังเกตอาการที่ห้องพักฟื้นเป็นระยะเวลาหนึ่ง เมื่อผู้ป่วยเริ่มรู้สึกตัวดีและสัญญาณ

ชีพปกติ (ความดันโลหิต ชีพจน การหายใจ อุณหภูมิร่างกาย) ก็จะย้ายผู้ป่วยกลับไปที่หอผู้ป่วย แต่

หากระดับความรู้สึกตัวยังไม่ดีหรือยังต้องสังเกตอาการและสัญญาณชีพโดยใกล้ชิดต่อ ก็จะย้ายผู้ป่วย

ไปที่แผนกไอซียูต่ออีก 1 คืน หรือจนกว่าอาการจะคงที่ อัตราเร็วในการฟื้นตัวของผู้ป่วยขึ้นอยู่กับชนิด

ของการผ่าตัด ซึ่งจะเป็นตัวกำหนดระยะเวลาที่ต้องอยู่ในโรงพยาบาลต่อ โดยทั่วไประยะเวลาในการ

นอนโรงพยาบาลหลังการผ่าตัดด้วยการส่องกล้องจะประมาณ 1-2 วัน และ 4-5 วันหลังการรักษาด้วย

การผ่าตัดเปิดช่องท้อง

การนัดติดตามครั้งแรกจะนัดหลังการผ่าตัดประมาณ 10-14 วัน ศัลยแพทย์จะประเมินเกี่ยว

กับความแข็งแรงและความสามารถในการดำเนินกิจวัตรประจำวันของคุณ เรื่องการกินอาหาร ความ

เรียบร้อยของแผลผ่าตัด และการควบคุมความปวด หากคุณมีลวดเย็บแผลอยู่ที่หน้าท้อง ก็จะได้รับ

การเอาออกในวันนี้

การนัดติดตามแบบผู้ป่วยนอกครั้งต่อไปจะนัดอีก 3 เดือน เพื่อตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์

ดูว่ามะเร็งกลับมาเป็นอีกหรือไม่หากคุณมีไข้ หรืออาการผิดปกติ เช่น ปวดท้อง คลื่นไส้อาเจียน

ท้องร่วง ควรรีบปรึกษาแพทย์