มะเร็งลำไส้
การตรวจยีน KRAS
กับการรักษาโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่
KRAS คืออะไร
KRAS (Kirsten Rat Sarcoma, เค-แรส)
คือ ยีนชนิดหนึ่งในร่างกายมนุษย์
ที่สามารถใช้เป็นตัวชี้วัดทางชีวภาพ
ตัวแรก ในการคาดการณ์ถึงผลการรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่ในระยะลุกลามได้ โดยยีน
KRAS นี้เป็นพันธุกรรมหนึ่งที่มีหน้า
ที่ในการสร้างโปรตีนที่เกี่ยวข้องในการเจริญเติบโตของเซลล์ ในภาวะปกติ
KRAS จะทำงานภายใต้การควบคุมของกลไก
ร่างกาย แต่หาก KRAS เกิดผิดปกติคือ เกิดการกลายพันธุ์ KRAS
จะทำงานต่างจากเดิมขาดการควบคุม เช่น กระตุ้นการ
สร้างโปรตีนมากขึ้น นานขึ้น ผลที่ตามมาคือ จะทำให้เซลล์แบ่งตัวเร็วขึ้น
ทนทานและแร่กระจายง่ายขึ้น ซึ่งเป็นคุณสมบัติ
เบื้องต้นของเซลล์ที่เป็นมะเร็ง
KRAS
กับการรักษาด้วยยาในมะเร็งลำไส้ใหญ่
KRAS มีอยู่ 2 ชนิด คือ ชนิดปกติ หรือ KRAS
ที่ไม่กลายพันธุ์ ศัพท์ทางการแพทย์เรียกว่า KRAS แบบ Wild type และ
KRAS ชนิดกลายพันธุ์ หรือ KRAS แบบ Mutant ซึ่งยีน KRAS
ต่างชนิดกันจะให้ผลการตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาที่
แตกต่างกันด้วย
โดยเฉพาะผลต่อการตอบสนองต่อการใช้ยาที่ออกฤทธิ์เฉพาะเจาะจงต่อเป้าหมายที่เซลล์มะเร็ง
(Targeted
Therapy) กลุ่มยาทาร์เก็ต อีจีเอฟอาร์ (EGFR Targeted therapy)
ดังนั้นการตรวจยีน KRAS ในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้-
ใหญ่ เพื่อบ่งชี้ว่า KRAS กลายพันธุ์หรือไม่
ก่อนการรักษาจะช่วยให้แพทย์วางแผนการรักษาให้เหมาะสมและให้เกิดประสิทธิ-
ภาพ สูงสุดกับผู้ป่วยแต่ละรายได้
ใครควรตรวจ
KRAS
ผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะลุกลาม
โดยเฉพาะผู้ป่วยที่แพทย์พิจารณาให้ยากลุ่มยาทาร์เก็ต อีจีเอฟอาร์ (EGFR
Targeted
therapy) กลุ่มโมโนโคลนอลแอนติบอดี้ (Monoclonal antibody)
ทุกคน ควรได้รับการตรวจ KRAS ก่อนการรักษา
เพราะนอกจากจะช่วยวางแผนการรักษาด้วยยาของแพทย์แล้วยังทำให้เกิดความคุ้มค่าในค่าใช้จ่ายของการรักษาอีกด้วย
เพราะ
การรู้ว่ายีน KRAS เป็นประเภทปกติ (Wild type) หรือกลายพันธุ์ (Mutant)
นั้น จะทำให้แพทย์เลือกยาได้อย่างเหมาะสม
และคาดการณ์ผลการตอบสนองได้ล่วงหน้าจากการรักษาสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย
วิธีและขั้นตอนในการตรวจ
KRAS
การตรวจยีน KRAS
สามารถตรวจได้โดยการสกัดสารพันธุกรรม (DNA)
จากชิ้นเนื้อมะเร็งที่ทางโรงพยาบาลได้เก็บไว้จาก
การผ่าตัดก้อนมะเร็งของผู้ป่วยก่อนหน้านี้
ดังนั้นผู้ป่วยไม่ต้องเจ็บตัวอีกครั้ง โดยทั่วไปจะใช้เวลาในการตรวจประมาณ
10 วัน
ข้อดีของการตรวจ
KRAS
สำหรับผู้ป่วย
- การตรวจประเภทของ KRAS
ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาด้วยยาที่ถูกต้องเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละบุคคล
ส่งผลให้ความหวัง
ในการรักษามะเร็งให้หายมีมากขึ้น และอาจยืดชีวิตของผู้ป่วยให้ยาวนานขึ้นได้
- ผู้ป่วยที่มียีน KRAS
แบบกลายพันธุ์ (Mutant)
อาจไม่ได้ประโยชน์มากนักจากการรักษาด้วยยาบางประเภท เช่น การรักษาด้วย
ทาร์เก็ต อีจีเอฟอาร์ (EGFR Targeted therapy)
ผู้ป่วยกลุ่มนี้แพทย์อาจพิจารณาให้รับการรักษาแบบอื่นเพื่อประสิทธิผล
สูงสุด
- เกิดความคุ้มค่าในค่าใช้จ่ายเนื่องจากแพทย์จะทำการวางแผนการรักษาด้วยยาได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
เพราะ KRAS เป็นตัว
บ่งชี้ทางชีวภาพ (Biomarker) ที่สามารถบอกถึงผลการรักษาของยาได้
สถานที่ตรวจ
ขณะนี้ในหลายโรงพยาบาล
สามารถตรวจหายีนเคแรสได้แล้ว เช่น ท ี่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์, ศิริราช,
รามาธิบดี, มหาราช-
นครเชียงใหม่, สงขลานครินทร์ และโรงพยาบาลเอกชนชั้นนำทั่วประเทศ
การตรวจ KRAS
กับการรักษาด้วยยาแบบทาร์เก็ต อีจีเอฟอาร์ (EGFR Targeted therapy)
การรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะลุกลามด้วยยา ทาร์เก็ต
อีจีเอฟอาร์ (EGFR Targeted therapy) คือ การรักษาแบบการใช้
ยาที่ออกฤทธิ์เฉพาะเจาะจงต่อเป้าหมายที่เซลล์มะเร็ง
โดยจะมุ่งการรักษาไปยัง EGFR (Epidermal
Growth Factor
Receptor) ซึ่งเป็นตัวรับสัญญาณที่พบมากบนผิวเซลล์มะเร็ง
เมื่อตัวรับนี้ถูกกระตุ้นจะทำให้เซลล์มีการเจริญเติบโต เกิดการ
แบ่งตัว จนไม่สามารถควบคุมได้
ในที่สุดทำให้ก้อนมะเร็งขยายโตขึ้นแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นๆ
และเป็นอันตรายต่อร่างกาย
โดยยาทาร์เก็ต อีจีเอฟอาร์ จะทำงานโดยการเข้าไปจับกับ
EGFR
ปิดกั้นไม่ให้ตัวรับบนผิวเซลล์มะเร็งส่งสัญญาณผ่านไปได้
ส่งผลให้เกิดการยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง
และยาทาร์เก็ต อีจีเอฟอาร์ ที่เป็น IGg1
(Immunoglobulin 1) ยัง
สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกายให้มาทำลายเซลล์มะเร็งได้เองอีกทางหนึ่งด้วย
ถือเป็นการรักษาแนวใหม่ที่มีผลข้างเคียง
ต่อเซลล์อื่นๆ ในร่างกายน้อย ไม่เหมือนการใช้เคมีบำบัดโดยทั่วไป
เพราะมีการออกฤทธิ์แบบเฉพาะเจาะจง โดยทั่วไปการรักษา
ผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ในระยะลุกลามด้วยยา ทาร์เก็ต อีจีเอฟอาร์
ร่วมกับยาเคมีบำบัดหรือใช้เป็นยาเดี่ยวในผู้ป่วยที่มียีน KRAS
แบบ Wild type จะให้ผลตอบสนองที่ดียิ่งขึ้น ในขณะที่ผู้ป่วยที่มียีน KRAS
แบบกลายพันธุ์ อาจจะให้การตอบสนองที่ไม่ดี
มากนัก
ซึ่งแพทย์อาจพิจารณาให้ใช้การรักษาด้วยยาหรือวิธีการอื่นกับผู้ป่วยกลุ่มนั้น
|