คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเชื้อไวรัส Human Papiloma Virus และมะเร็งปากมดลูก

1.ไวรัส HPV คืออะไร และติดต่อได้อย่างไร

ไวรัส HPV เป็นกลุ่มหนึ่งของเชื้อไวรัสกว่า 100 ชนิด โดยบางชนิดทำให้เกิดโรคหูด หรือติ่งเนื้อที่ไม่ใช่มะเร็ง โดยไวรัส HPV

ชนิดที่ทำให้เกิดหูดธรรมดาซึ่งพบบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า จะต่างจากเชื้อ HPV ที่ทำให้เกิดหูดบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์หรือในลำคอ HPV

บางชนิดสัมพันธ์กับการเกิดมะเร็งปากมดลูก เรียกว่า oncogenic or carcinogenic

การเกิดหูดบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์นั้นเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่พบได้บ่อย เชื้อ HPV มากกว่า 30 ชนิด สามารถติดต่อทาง

เพศสัมพันธ์ ซึ่งส่วนใหญ่การติดเชื้อ HPV มักจะไม่มีอาการและสามารถหายได้เองในเวลา 2-3 ปี อย่างไรก็ตามบางครั้งการติดเชื้อจะยัง

คงอยู่เป็นเวลาหลายปี และอาจทำให้มีเซลล์ผิดปกติเกิดขึ้น ซึ่งเพิ่มโอกาสการเกิดเป็นมะเร็งปากมดลูกในที่สุด

2.หูดบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์

สามารถพบได้ที่อวัยวะสืบพันธุ์หรือทวารหนัก โดยส่วนใหญ่จะสัมพันธ์กับเชื้อ HPV 2 ชนิด คือ HPV-6 ,HPV-11 ซึ่งทำให้ 

เกิดเซลล์เจริญผิดปกติบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์ และที่ปากมดลูก การติดเชื้อที่ปากมดลูกมักจะไม่มีอาการ

3.พบว่าการติดเชื้อ HPV เป็นระยะเวลานานเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดมะเร็งปากมดลูก

ในปี 2007 มีผู้หญิงจำนวน 11,000 คน/ปี ในประเทศสหรัฐอเมริกาเป็นมะเร็งปากมดลูกและเสียชีวิต 4,000 คน/ปี นอกจากนี้

ยังพบว่าเชื้อ HPV มีบทบาทต่อการเกิดมะเร็งชนิดอื่นด้วย เช่น มะเร็งทวารหนัก ,ช่องคลอด ,อวัยวะสืบพันธ์ทั้งหญิงและชาย

นอกจากนี้การติดเชื้อ HPV ในช่องปากและลำคอยังเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งในเยื่อบุลำคออีกด้วย เช่น มะเร็งเพดานอ่อน 

โคนลิ้นหรือต่อมทอนซิล

4.ชนิดของเชื้อ HPV มีความจำเพาะต่อการเกิดมะเร็งหรือไม่

มีไวรัส HPV บางชนิดเท่านั้นที่สัมพันธ์กับการเกิดมะเร็ง ซึ่งได้แก่ HPV ชนิด 16 ,18 ,31 ,33 ,35 ,39 ,45 ,51 ,52 ,56 ,58 ,

59 ,66 ,68 และ73 โดยเชื้อเหล่านี้ติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เชื้อจะเจริญเติบโตและทำให้เกิดพยาธิสภาพบริเวณปากมดลูก ซึ่งมักจะมองไม่

เห็น 70% ของมะเร็งปากมดลูกเกิดจาก HPV ชนิด 16 ,18

อย่างไรก็ตามการติดเชื้อ HPV ส่วนใหญ่สามารถหายได้เองและไม่ทำให้เกิดมะเร็ง

จากการศึกษาพบว่ามีเชื้อไวรัส HPV15 ชนิด ที่สัมพันธ์กับการเกิดมะเร็งปากมดลูก โดยในระยะแรกจะทำให้เกิดความผิดปกติ

ของเซลล์บริเวณปากมดลูกที่เรียกว่า CIN3 ซึ่งเป็นลักษณะผิดปกติที่นำไปสู่การเกิดมะเร็งปากมดลูกในที่สุด

ผู้หญิงประมาณ 10% มีโอกาสติดเชื้อ HPV บริเวณปากมดลูก บางส่วนสามารถหายได้เองและไม่ทำให้เกิดโรค แต่ในบางคน

การติดเชื้อบริเวณปากมดลูกจะยังคงดำเนินไปเป็นเวลาหลายปีจนทำให้เกิดเซลล์ผิดปกติก่อนลุกลามเป็นมะเร็งปากมดลูกในที่สุด

มะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยในสตรีไทย ในโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์มีผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูกรายใหม่ ในปี 2551 

จำนวน 144 ราย

5. ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเชื้อไวรัส HPV

 การติดเชื้อ HPV พบได้ในกลุ่มคนวันเจริญพันธุ์ อย่างน้อย 75% ของคนในกลุ่มวัยเจริญพันธุ์เคยได้รับเชื้อ HPV อย่างน้อย

หนึ่งครั้งในชีวิต HPV พบได้บ่อยที่สุดในกลุ่มหญิงอายุน้อยและผู้ชายในกลุ่มวัยรุ่นตอนปลายและอายุ 20 ปีต้นๆ

ผู้ชายและผู้หญิงส่วนมากไม่ทราบว่าตนเองได้ติดเชื้อ HPV ซึ่งส่วนใหญ่มักไม่มีอาการอะไร ใครก็ตามที่เคยมีเพศสัมพันธ์กับ

คนที่เคยได้รับเชื้อ HPV ทั้งผู้หญิงผู้ชายสามารถรับเชื้อและแพร่เชื้อไปยังคู่นอนโดยไม่รู้ตัว ผลการตรวจมะเร็งปากมดลูกที่ผิดปกติเป็น

สิ่งแรกที่พบในผู้ป่วยที่ติดเชื้อ แต่ส่วนใหญ่ผู้หญิงที่ติดเชื้อ HPV ก็อาจจะไม่ได้มีผลการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกที่ผิดปกติ

HPV เป็นไวรัสตระกูลที่พบได้บ่อยและเป็นสาเหตุเกือบทั้งหมดของมะเร็งปากมดลูก รวมถึงหูด หูดที่อวัยวะเพศและหูดที่

ฝ่าเท้า HPV ยังสามารถทำให้เกิดมะเร็งที่อวัยวะเพศ, ช่องคลอด, ทวารหนัก, ผิวหนังและมะเร็งที่ศีรษะและคอ

สายพันธุ์ที่ทำให้เกิดมะเร็ง ได้แก่ ไวรัสสายพันธุ์ที่ 16 และ 18 ซึ่งเป็นสองชนิดที่ทำให้เกิดมะเร็งปากมดลูกถึง 70% วัคซีน

มะเร็งปากมดลูกยังป้องกันทั้งสองสายพันธุ์นี้ได้

วัคซีน HPV กว่า 35 สายพันธุ์ที่ทำให้มีการติดเชื้อที่อวัยวะเพศ และอย่างน้อย 15 สายพันธุ์ที่ทำให้เกิดมะเร็งปากมดลูก

การศึกษาปัจจุบันพบว่าการใช้ถุงยางอนามัยจะช่วยป้องกันการติดเชื้อ HPV อย่างไรก็ดี ถุงยางอนามัยไม่

สามารถครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดที่เป็นสาเหตุของการแพร่เชื้อ HPV ได้จึงไม่สามารถป้องกันได้อย่างสมบูรณ์

นอกจากป้องกันการติดเชื้อ HPV ถุงยางอนามัยยังสามารถลดความเสี่ยงของการติดเชื้อ HPV และโรคติดต่อ

ทางเพศสัมพันธ์อื่นๆ เมื่อใช้เป็นประจำและใช้อย่างถูกต้อง

วิธีที่จะป้องกันการติดเชื้อ HPV ได้อย่างแน่นอนคือ งดการมีเพศสัมพันธ์ กลุ่มคนวัยเจริญพันธุ์จะสามารถ

ลดโอกาสเสี่ยงจากการติดเชื้อได้โดยชื่อสัตย์ต่อคู่ของตนและไม่เปลี่ยนคู่นอนบ่อยๆ แต่ถึงแม้ว่าจะมีคู่นอนเพียง

คนเดียวก็อาจมีโอกาสติดเชื้อได้หากคู่นอนของคุณเคยมีเพศสัมพันธ์มาก่อน

การติดเชื้อ HPV มักจะไม่ทำให้เกิดมะเร็งปากมดลูก ในผู้หญิงส่วนใหญ่ เซลล์ปากมดลูกมักจะกลับสู่ภาวะปกติหลังจาก

ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำลายภาวะติดเชื้อ HPV ไปแล้ว แต่อย่างไรก็ดีในผู้หญิงบางคน การติดเชื้อ HPV อาจยังคงมีอยู่และ

ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในเซลล์ของร่างกาย หากว่าเซลล์ผิดปกติเหล่านี้ไม่สามารถตรวจพบและได้รับการรักษาก็อาจกลายเป็น

มะเร็งได้

วิธีตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

1.การตรวจ pap smear และ colposcopy คืออะไร

การตรวจ pap smear คือ การขูดเซลล์บริเวณปากมดลูก(ส่วนล่างสุดของมดลูก) ไปส่องดูด้วยกล้องจุลทรรศน์ เพื่อตรวจหา 

มะเร็งหรือความผิดปกติของเซลล์ที่สามารถทำให้เกิดมะเร็งปากมดลูกได้ รวมทั้งตรวจหาภาวะอักเสบติดเชื้อได้ด้วย

การตรวจด้วยวิธี colposcopy คือ การส่องกล้องเพื่อหาตำแหน่งที่ผิดปกติของปากมดลูกหรือช่องคลอด และทำการตัดชิ้นเนื้อ 

บริเวณดังกล่าวมาตรวจเพิ่มเติม จะพิจารณาทำกรณีที่พบความผิดปกติจากการตรวจเบื้องต้นด้วย pap smear

2.HPV ไวรัส คืออะไร

เชื้อไวรัส HPV มีมากกว่า 100 ชนิด และมากกว่า 3 ชนิด สามารถติดต่อทางเพศสัมพันธ์ โดยการติดเชื้อบางครั้งไม่มีอาการ

แต่ในบางครั้งทำให้เกิดโรคหูดบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์ได้

นอกจากนี้องค์การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกาได้รับรองวิธีการตรวจคัดกรองหาสารพันธุกรรมของเชื้อ HPV นอกเหนือจาก 

การตรวจดูเซลล์ด้วยวิธี pap smear ทั้งนี้โดยมีหลักฐานสนับสนุนการใช้ HPV-DNA testing เป็นการคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

3.HPV 16 ,18 มีความสำคัญอย่างไร

ในบรรดาไวรัสที่สัมพันธ์กับการเกิดโรค พบว่า HPV-16 เป็นไวรัสที่พบมากที่สุดในประชากรหญิง โดยในกลุ่มที่เป็นมะเร็ง

ปากมดลูก จะมีการติดเชื้อนี้ประมาณ 50% และจากข้อมูลงานวิจัยพบว่า ประมาณ 60-70% ของผู้ป่วยทั่วโลกเกิดจาก HPV-16 หรือ 

HPV-18 โดยที่เหลือจะเป็นจาก HPV ชนิดอื่น

4.ASCUS และ LSIL คืออะไร

ทั้งสองอย่างคือความผิดปกติของเซลล์ที่ตรวจพบโดย pap โดย ASCUS คือ เซลล์มีลักษณะผิดปกติแต่ยังไม่แน่ชัด

LSIL คือ เซลล์มีลักษณะผิดปกติแต่ยังจัดเป็นระยะต้นของความผิดปกติ

5.จุดประสงค์ของการศึกษานี้ (ALTS-ASCUS/LSIL triage study for cerncul cancer)

สำหรับการศึกษา ALTIS เพื่อหาแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมสำหรับกลุ่มที่ pap test ได้ผลเป็น ASCUS or LSIL โดยพบว่า

ความผิดปกติส่วนใหญ่สามารถดีขึ้นได้เอง แต่ในผู้ป่วยบางคนจะดำเนินต่อไปจนเกิดเป็นมะเร็งปากมดลูกในที่สุด ซึ่งจากการศึกษานี้พบว่า

ผู้ป่วยในกลุ่ม ASCUS หรือ LSIL ที่มีผลการตรวจ HPV-16 เป็นบวกร่วมด้วยจะเพิ่มโอกาสการเกิดมะเร็งปากมดลูก ได้มากกว่ากลุ่มที่

ตรวจพบ HPV ชนิดอื่น

สำหรับการศึกษาของ PORTLAND เพื่อหาลักษณะการดำเนินโรคของการติดเชื้อ HPV ทั้งนี้เพื่อหากลุ่มเสี่ยงในการเกิดมะเร็ง

ปากมดลูก

6.จากการศึกษา ALTIS ในผู้หญิง 542 คนที่มีความผิดปกติระดับ CIN 3 หรือ ที่เกิดมะเร็งปากมดลูก พบว่าการตรวจพบเชื้อ HPV-16 

เพิ่มโอกาสเกิด CIN 3 หรือมะเร็งปากมดลูกเป็น 38 เท่าของผู้หญิงที่ไม่พบเชื้อ HPV เช่นเดียวกันการตรวจพบเชื้อ HPV ชนิดอื่นที่

สัมพันธ์ กับการเกิดมะเร็งปากมดลูกจะเพิ่มความเสี่ยงเป็น 7 เท่าของผู้หญิงที่ไม่พบเชื้อ HPV จากการศึกษานี้สรุปว่า ผู้ป่วยที่ตรวจ pap 

test พบความผิดปกติชนิด ASCUS/LSIL ที่ตรวจพบ HPV-16 ร่วมด้วยมีความเสี่ยงสูงสุดในการเกิดมะเร็งปากมดลูก จึงควรได้รับ

การตรวจเพิ่มเติมต่อไป เช่น colposcopy

และจากการศึกษา PORTLAND พบว่า ผู้ป่วยที่พบเชื้อ HPV16 ,18 มีโอกาสเกิดพยาธิสภาพ CIN3 หรือมะเร็งปากมดลูกได้

มากกว่าผู้ที่มีเชื้อ HPV ชนิดอื่นหรือผู้ที่ไม่มีเชื้อ ดังนั้นจึงควรตรวจคัดกรองด้วย HPV16 ,18 ด้วย