Shielding

           คือการใช้วัตถุหนักทำเป็นรูปร่างตามอวัยวะต่าง ๆ ที่ต้องการจะบังรังสีหรือหลีกเลี่ยง

รังสีที่ normal tissue โดยรอบได้รับโดยไม่จำเป็น วัตถุที่นิยมใช้คือตะกั่วซึ่งจะต้องหนาพอที่จะให้

ลำรังสีผ่านมาได้เพียง 5%  ดังนั้นความหนาของตะกั่วประมาณ 4.5-5 HVL  การ shield สำหรับ

รังสีเอกซ์พลังงานต่ำใช้แผ่นตะกั่วบาง ๆ วางบนผิวผู้ป่วย สำหรับโคบอลต์-60 ใช้ ตะกั่วหนาประมาณ 5 ซม.  แท่งตะกั่วนี้จะวางบนแผ่นพลาสติคสอดเข้าไปในระหว่างลำรังสี ที่หัวเครื่อง   วัตถุที่ใช้ทำ shieldingนอกจากตะกั่วแล้ว ยังนิยมใช้โลหะผสม Lipowitz (ชื่อการค้า Cerrobend) วัตถุนี้ประกอบด้วย บิสมัท 50% ตะกั่ว 26.7% ดีบุก 13.3%และแคดเมียม 10%  ข้อดีของการนิยมใช้วัตถุนี้คือการที่มีจุดหลอมเหลวต่ำ ~ 700 C (ตะกั่ว 3270C) จึง

สามารถทำเป็นรูปร่างต่าง ๆ ได้ง่าย


Multileaf collimator

           เป็นเครื่องจำกัดลำรังสีที่เปลี่ยนแปลงขนาดของลำรังสีได้ตามรูปร่างของเนื้อร้ายได้ทุก

ระนาบและลักษณะ เครื่องมือนี้ควบคุมโดยเครื่องคอมพิวเตอร์ และจะต้องมีการวางแผนการรักษาด้วย เครื่องคอมพิวเตอร์ที่มีโปรแกรมการคำนวณแบบ 3 มิติ ประกอบด้วย


Wedge filters

            Wedge filters  เป็นแท่งโลหะทองแดงหรือตะกั่วทำเป็นรูปลิ่มปลายแหลมวางอยู่บน

แผ่นพลาสติค  ซึ่งสามารถสอดเข้าไปในลำรังสีที่ระยะห่างจากผิวอย่างน้อย 15 ซม. ใช้เมื่อต้องการฉายรังสี แต่เพียงด้านหน้าหรือด้านข้าง ด้านในด้านหนึ่งเท่านั้น และต้องการฉายรังสีอย่างน้อย 2 ลำ  เพื่อให้เกิด ปริมาณรังสีสม่ำเสมอใน target volume ส่วนมากนิยมใช้กับเนื้อร้ายที่อยู่ไม่ลึกนัก เส้น isodose จาก wedge filter (กำหนดที่ความลึก 10 ซม.) จะบิดไปจากแนว normal isodise line เป็นมุม 30 องศา, 45 องศา หรือ

60 องศา  ตามแต่ต้องการ 


Tissue compensating filters

            เมื่อรังสีตกลงบนผิวผู้ป่วย ซึ่งโค้งหรือเว้าจะได้ isodose ที่ผิดไป การใช้ compensating filters วางห่างจากผิว 15-20 ซม. ทำให้ใช้ standard isodose chart ได้ 

เครื่องมือดัดแปลงลำรังสี

รังสีรักษาพื้นฐาน | Physics of Radiation Therapy | Radiobiology | เครื่องมือทางรังสีรักษา | การรักษามะเร็ง | แบบทดสอบ

เครื่องมือทางรังสีรักษา